Centra Zdrowia Psychicznego zmieniły oblicze polskiej psychiatrii
Za nami ogólnopolska premiera raportu „Przełom w opiece psychiatrycznej w Polsce. Centra Zdrowia Psychicznego w latach 2018–2025". Głosy ekspertów, praktyków i pacjentów z czterech miast współtworzących tę publikację bezsprzecznie dowodzą, że opieka blisko domu, bez skierowania i z poszanowaniem godności człowieka stała się w Polsce realna. Raport jest oddolną inicjatywą i powstał w efekcie palącej potrzeby usystematyzowania i podsumowania dokonań pilotażu centrów zdrowia psychicznego na przestrzeni lat 2018–2025.
W koszalińskim CZP MEDISON przy ul. Sarzyńskiej 9 premierę raportu świętowano przy rodzinnym pikniku. Grill, rozmowy na świeżym powietrzu i w nieformalnej atmosferze integrowały pacjentów, ich bliskich i grono terapeutów. Uczestnicy podkreślali, jak ważny jest to czas na budowanie świadomości w społeczeństwie, że kryzys może dotknąć każdego, a pobyt w gronie życzliwych ludzi pomaga bardziej niż mury szpitala. Dyrektor CZP dr Izabela Ciuńczyk wskazała, że największym sukcesem CZP MEDISON jest wejście na stałe do życia lokalnego i fakt, że psychiatria środowiskowa realnie funkcjonuje w domach pacjentów. Od 2018 do końca 2025 roku z pomocy centrum skorzystało prawie 30 tysięcy mieszkańców. Wojciech Gliński przypomniał o standardach ich placówki, że każdy mieszkaniec jest przyjmowany bezpłatnie, bez kolejek i bez żadnego przygotowania.
Wywiad w Radiu KoszalinPremiera raportu w Lublinie stała się przestrzenią do wyrażenia opinii wobec planowanych zmian w istniejącym modelu CZP przez Ministerstwo Zdrowia. Prof. Hanna Karakuła-Juchnowicz, pełniąca funkcję konsultantki wojewódzkiej ds. psychiatrii, zobrazowała osiągnięcia CZP danymi: skok z zaledwie 27 centrów w 2018 roku do 118 w 2026 r., co pozwala na całodobową dostępność i spadek hospitalizacji dla połowy populacji Polski. Dr Artur Kochański, kierownik CZP „Ex Cordis", postuluje utrzymanie dotychczasowych zasad rozliczania CZP, czyli ryczałtu na populację oraz utrzymania odpowiedzialności terytorialnej. To właśnie budżet ryczałtowy pozwala CZP racjonalnie i sprawiedliwie zarządzać świadczeniami w opiece psychiatrycznej. Środowisko w Lublinie kategorycznie sprzeciwia się nowym pomysłom Ministerstwa Zdrowia, które pod hasłem „premiowania efektywności" planują powiązać budżet z liczbą pacjentów i procedur, co zniszczyłoby ideę opieki środowiskowej.
Wywiad w Radiu LublinPremiera Raportu miała miejsce w Muzeum Miasta Krakowa w Pałacu Krzysztofory, a wydarzenie poprowadził poeta i redaktor Wojciech Bonowicz. W wywiadzie dla Radia Kraków u red. Marzeny Florkowskiej współautor raportu, prof. Andrzej Cechnicki, obnażył wady starego systemu: dotąd szpitale były finansowane za „zapełnianie łóżek", co napędzało masowe hospitalizacje. Model CZP to zmienił – finansuje całość opieki, nie procedurę. Pacjenci mogą przyjść po pomoc prosto z ulicy, bez skierowania. O tym, że to działa, świadczą dane: na ponad 2 tysiące skarg, jakie wpłynęły do Rzecznika Praw Pacjenta z całego kraju, z terenów CZP było ich zaledwie dwanaście!
Zacytowano osobisty głos Luizy Kuli, asystentki zdrowienia z CZP w Myślenicach, poetki:
Dr Ewa Makieła z Nowego Targu opowiedziała o pomocy pacjentom w izolacji w mniejszych ośrodkach. Z kolei Agnieszka Gazda-Grzesiak, asystentka zdrowienia w krakowskim CZP przybliżyła rolę asystentów zdrowienia i ich wartość dla osoby chorującej.
Jak ważna jest rola rodziny w zdrowieniu bliskiego wskazywała psycholog kliniczna Anna Bielańska, wszak w środowiskowym modelu to rodzina staje się pełnoprawnym partnerem dla profesjonalistów w leczeniu i opiece nad chorym. Przeczytano pozdrowienia od Anny Dymnej, w których wyraziła słowa uznania dla naszych działań i przypomniała, że system ochrony zdrowia psychicznego musi być zawsze podporządkowany dobru cierpiącego człowieka. O sile działań środowiska na rzecz utrzymania CZP w istniejącym modelu najlepiej świadczą słowa Anny Bielańskiej:
Raport „Przełom w opiece psychiatrycznej w Polsce. Centra Zdrowia Psychicznego w latach 2018–2025" został przedstawiony na konferencji prasowej, która odbyła się w Szpitalu Wolskim, miejscu, w którym psychiatria jest obecna od samego początku istnienia – od 1898 roku, zapisało się w historii rozwoju terapii psychoz, zaś w ostatniej dekadzie stało się jednym z liderów przemian psychiatrii środowiskowej. Marek Balicki, Jacek Wciórka i Katarzyna Szczerbowska prezentując Raport zwrócili uwagę na zmiany w regionach i powiatach, które na mapie dostępności ochrony zdrowia psychicznego były jeszcze do niedawna białymi plamami. Dzięki CZP zastąpiono izolację pacjentów codzienną ich obecnością w dedykowanych terapiach, które pomagają im krok po kroku odzyskiwać godność i zdrowie. Premiera stała się tematem depeszy PAP i została zrelacjonowane przez różne media, na przykład:
Strona Zdrowia: Przełomowy raport o psychiatrii
